Hà Nội: Khó xử lý việc tranh chấp lối đi chung

(Xây dựng) – Tranh chấp lối đi chung tại các khu dân cư trở thành vấn đề nan giải, khó xử lý do liên quan đến vấn đề quyền lợi giữa các hộ dân xung quanh. Pháp luật đã quy định về quyền lối đi chung nhưng còn thiếu thực tế, các hình thức xử phạt chưa đảm bảo tính răn đe khiến nhiều người biết sai mà vẫn ngang nhiên lấn chiếm, biến đất công biến thành đất riêng của mình.

Sau 5 lần hòa giải hai gia đình số 68 và 70 ngõ 66, Hồ Tùng Mậu, Cầu Giấy vẫn chưa thể tìm được tiếng nói chung

Vụ tranh chấp lối đi chung tại số nhà 68, 70, ngõ 66 đường Hồ Tùng Mậu, phường Mai Dịch, Cầu Giấy, Hà Nội là ví dụ điển hình cho thấy tính chất phức tạp của việc tranh chấp lối đi chung. Vụ việc diễn ra trong suốt thời gian dài và trải qua nhiều lần được chính quyền địa phương hoà giải nhưng vẫn chưa thể tìm được tiếng nói chung giữa các hộ gia đình.

Theo tìm hiểu được biết, năm 1994, cụ Bùi Thị Nguyên, mẹ đẻ bà Nguyễn Thị Mai Hương trú tại số nhà 70, ngõ 66 đường Hồ Tùng Mậu có mua mảnh đất từ địa chỉ trên. Sau đó chia cho các con và gia đình bà Mai Hương được chia một suất đất trong cùng. Khi xây nhà, phía mảnh đất đối diện là lối đi chung, tuy nhiên do có nhà vệ sinh bốc mùi hôi thối nên gia đình bà Hương chưa làm cổng ngay mà chỉ để sẵn cột trụ. Từ đó đến nay, gia đình bà Hương đi nhờ qua sân nhà người anh họ.

Đến năm 2001, gia đình bà Nguyễn Thị Hà (số nhà 68, ngõ 66 đường Hồ Tùng Mậu) xây cổng chắn ngang lối đi chung. Theo bà Mai Hương, lối đi này không nằm trên sổ đỏ nhà bà Hà và trong biểu thị biểu đồ đất đai đây là lối đi chung tại khu vực này. Việc xây cổng quây lối đi chung như vậy khiến gia đình bà Mai Hương bị chặn mất lối đi.

Được biết, năm 1997, nhà bà Hà có điều kiện kinh tế nên bắt đầu xây trụ cổng và mở cổng đi như hiện nay. Khi mẹ của bà Nguyễn Thị Mai Hương mua đất thì có lối đi riêng. Tuy nhiên, sau khi miếng đất đó chia làm ba, gia đình bà Mai Hương được chia mảnh đất trong cùng nên phải đi chung lối đi với nhà anh chị.

Sau khi được chia đất làm nhà lại, bà Mai Hương có xin phép gia đình bà Nguyễn Thị Hà mở cổng thông qua lối đi này thì mới được xây dựng trụ cổng như hiện nay. Tuy nhiên, do gia đình người thân phản đối nên bà Hà yêu cầu gia đình nhà bà Mai Hương không được tiếp tục mở cổng ra lối đi này nữa.

Đến nay, mặc dù đã trải qua 5 lần hòa giải nhưng vẫn chưa thể tìm được tiếng nói chung giữa hai hộ.

Một vụ việc điển hình nữa về tranh chấp lối đi chung đó là vụ việc giữa ông Nguyễn Lê Lực và ông Vũ Đình Thiện đều trú tại xóm 1, xã Chương Dương, huyện Thường Tín, TP.Hà Nội. Được biết, hai gia đình này là hàng xóm và sử dụng lối đi chung trong suốt thời gian dài. Tuy nhiên, gia đình ông Vũ Đình Thiện bất ngờ xây cổng gia đình, bịt mất một phần của ngõ đi chung, tự ý biến đất công thành đất riêng. Điều này không chỉ vi phạm pháp luật, xâm phạm lợi ích công mà còn khiến nhiều hộ dân bức xúc, điều này gây ảnh hưởng trực tiếp tới gia đình ông Lực.

Thấy việc vô lý, gia đình ông Lực cũng đã nhiều lần trao đổi , xin ông Thiện phá dỡ nhưng đều không có hiệu quả. Do quá bức xúc Gia đình ông Lực đã nhiều lần làm đơn chí lên quyền địa phương với mong muốn được trả lại lối đi chung, nhưng sau nhiều năm, vấn đề vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Được biết, ông Vũ Đình Thiện là một Đảng viên đồng thời đang là Bí thư chi bộ của thôn.

Bộ Luật dân sự số 91/2015/QH13 (Bộ Luật dân sự 2015), có hiệu lực ngày 01/01/2017 và thay thế Bộ Luật dân sự 2005 số 33/2005/QH11 (Bộ Luật dân sự 2005) có quy định về Quyền lối đi qua.

Cụ thể, Điều 254 của Luật này quy định: “1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ. Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi. Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. 2. Vị trí, giới hạn chiều dài, chiều rộng, chiều cao của lối đi do các bên thỏa thuận, bảo đảm thuận tiện cho việc đi lại và ít gây phiền hà cho các bên; nếu có tranh chấp về lối đi thì có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác xác định. 3. Trường hợp bất động sản được chia thành nhiều phần cho các chủ sở hữu, chủ sử dụng khác nhau thì khi chia phải dành lối đi cần thiết cho người phía trong theo quy định tại khoản 2 Điều này mà không có đền bù”.

Như vậy, quy định về lối đi chung (lối đi qua) đã được pháp luật quy định cụ thể, tuy nhiên còn thiếu sự sát sao khi áp dụng vào thực tế. Các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân khiến cho những tranh chấp về lối đi chung diễn ra ngày càng nhiều một phần là do ý thức chấp hành pháp luật của một số người dân còn kém, bất chấp pháp luật, một nguyên nhân nữa chính là việc åcác quy định của pháp luật về lối đi chung còn chưa rõ ràng, hình thức xử phạt còn thiếu tính răn đe khiến nhiều người biết sai mà vẫn ngang nhiên lấn chiếm, biến đất công biến thành đất riêng của mình.

Những vụ việc nêu trên không chỉ làm cho chính quyền các cấp “đau đầu” mà còn làm mất đi tình làng nghĩa xóm vốn là một thứ tình cảm gắn bó với người Việt Nam suốt bao đời nay. Cần có sự quản lý, giám sát chặt chẽ hơn nữa từ phía chính quyền địa phương để hạn chế những tranh chấp liên quan đến lối đi chung, tránh việc “mất bò mới lo làm chuồng”.

Thân Nam